Lệnh hành pháp được Tổng thống Putin ký ngày 5-10 có đoạn: “Chính phủ Nga sẽ đảm bảo các cơ sở hạt nhân trong nhà máy được tích hợp như tài sản liên bang”.

Ông Putin cũng chỉ thị chính phủ thành lập công ty liên bang “Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia” để đảm bảo an toàn cho các chủ thể sử dụng năng lượng nguyên tử của nhà máy điện hạt nhân.

Hãng tin RIA dẫn lời Thứ trưởng Ngoại giao Nga Sergei Vershinin cho biết: “Nhà máy hạt nhân Zaporizhzhia hiện nằm trên lãnh thổ Liên bang Nga và theo đó, cần được vận hành dưới sự giám sát của các cơ quan liên quan của chúng tôi”.

Tổng thống Nga Vladimir Putin ra lệnh cho chính phủ của ông nắm quyền kiểm soát nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia. Ảnh: TASS

Theo hãng tin TASS, cựu kỹ sư trưởng Oleg Romanenko của nhà máy điện hạt nhân Balakovo sẽ đứng đầu công ty vận hành Zaporizhzhia. Cơ quan điều hành năng lượng hạt nhân của Nga Rosenergoatom cho biết sẽ tiến hành đánh giá phương án sửa chữa hỏng hóc và chuyển tất cả nhân viên Ukraine hiện có sang một tổ chức mới do Nga làm chủ.

Rosenergoatom cho biết tổ chức vận hành mới được thiết kế nhằm đảm bảo sự vận hành an toàn của nhà máy và các hoạt động chuyên môn của nhân viên hiện có tại đây.

Ở chiều ngược lại, ông Petro Kotin, người đứng đầu công ty năng lượng hạt nhân nhà nước Ukraine (Energoatom), cho biết bản thân đang phụ trách Zaporizhzhia và ông kêu gọi các công nhân ở đó không ký bất kỳ văn bản nào với phía Nga. Với Energoatom, việc thành lập một công ty mới có trụ sở tại Moscow không được coi là có hiệu lực

Hãng tin Reuters dẫn lời ông Kotin khẳng định: “Mọi quyết định tiếp theo liên quan đến hoạt động của trạm sẽ được thực hiện trực tiếp tại văn phòng trung tâm của Energoatom. Chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc theo luật pháp Ukraine, trong hệ thống năng lượng Ukraine, trong Energoatom”.

Cố vấn Mykhailo Podolyak của Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky kêu gọi phản ứng lập tức với “nỗ lực tấn công pháp lý” của ông Putin.

Xe bọc thép của Nga bên ngoài Nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia ngày 1-9. Ảnh: Reuters

Trong khi đó, cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc cảnh báo rằng nguồn điện cung cấp cho Zaporizhzhia là “cực kỳ mong manh”. Tổng giám đốc Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) Rafael Grossi đang tham vấn thêm về việc “đồng ý và thực thi một khu vực bảo vệ an ninh và an toàn hạt nhân xung quanh nhà máy điện hạt nhân Zaporizhzhia càng sớm càng tốt”.

Ông Rafael Grossi sẽ hội đàm với “các cơ quan liên quan” trong chuyến thăm sắp tới của ông tới Kiev và Moscow, liên quan đến sắc lệnh của Tổng thống Putin về việc tiếp quản việc vận hành và quốc hữu hóa nhà máy Zaporizhzhia.

Nhà máy điện hạt nhân lớn nhất châu Âu Zaporizhzhia nằm dưới sự kiểm soát của lực lượng Nga suốt nhiều tháng qua. Nhiều cuộc pháo kích gần đây xảy ra quanh khu vực nhà máy, làm dấy lên lo ngại nguy cơ xảy ra sự cố hạt nhân tương tự thảm họa Chernobyl năm 1986. Nhà máy điện này phải tạm dừng hoạt động do lo ngại an toàn giữa chiến sự. Zaporizhzhia nằm ở tỉnh Zaporizhzhia phía Nam Ukraine, một trong bốn khu vực Tổng thống Putin chính thức sáp nhập vào Nga từ ngày 4-10.


Hải Ngọc – Huệ Bình